Geen osteoporose maar OSTEO-ARTROSE

laatst gewijzigd op 07-11-2009


Hoewel wij ons in eerste instantie richten op diagnostiek en behandeling van osteoporose, komen in de praktijk vaak klachten naar voren die niet direct te maken hebben met osteoporose. Een goede kennis van het bewegingsapparaat, zoals in de regel aanwezig bij reumatologen, is hierbij een groot voordeel. Wat opvalt is dat veel van patiënten pijnklachten hebben als gevolg van
osteo-artrose. Dat is niet verwonderlijk, want zowel osteoporose (“botontkalking”) als osteo-artrose (“slijtage”) zijn aandoeningen die vooral, maar niet uitsluitend, bij ouderen voorkomen.

  1. Osteoporose is een geleidelijke afname van de hoeveelheid en de kwaliteit van het bot, met als gevolg een toegenomen kans op botbreuken;
  2. Osteo-artrose is het verouderingsproces van de gewrichten, het gaat gepaard met afname van de hoeveelheid en de kwaliteit van gewrichtskraakbeen. Osteo-artrose is onder te verdelen in een primaire  osteo-artrose en een secundaire osteo-artrose.

In het algemeen gesproken staan bij osteoporose de botbreuken en de afname van de lichaamslengte centraal, en bij artrose de chronische pijnklachten. Osteo-artrose kan vooral optreden in de knieën en heupen, maar ook in de vingers, nek en rug. Opvallend is dat osteoporose vooral voorkomt bij magere mensen, terwijl osteo-artrose van heup- en knieën vooral voorkomt bij mensen met overgewicht.

Kenmerken van een primaire osteo-artrose

  • leeftijd-gerelateerd;
  • chronische aandoening met sluipend begin;
  • centraal “veroudering” gewrichtskraakbeen;
  • komt voornamelijk voor bij de heup of knie, maar ook bij vingers en rug etc;
  • geen systemische symptomen (geen koorts, geen laboratorium afwijkingen).

Kenmerken van een secundaire osteo-artrose

  • onderliggende ziekte/aandoening is oorzaak
    • ongeval (bijvoorbeeld knie à meniscus);
    • gewrichtsziekte (Reumatoïde artritis);
    • infectie;
    • standsafwijkingen van de gewrichten;
  • geen specifieke voorkeurslocatie (afhankelijk van het gewricht dat is aangetast).

Osteo-artrose: hoe vaak komt het voor en wat zijn de gevolgen?

  • Meest voorkomende gewrichtsaandoening ter wereld;
  • Met de leeftijd neemt het aantal osteo-artrose patiënten scherp toe;
    • Treft het merendeel van de mensen ouder dan 65 jaar;
    • Treft vier op de vijf mensen ouder dan 75 jaar.

De gevolgen zijn:

  • pijn! - bij bewegen, later ook in rust;
  • (start)stijfheid;
  • soms ook zwelling;
  • gewrichtsmisvorming;
  • functieverlies;
  • afhankelijkheid;
  • Invaliditeit:
    • Bij Amerikaanse mannen boven de 50 jaar is artrose na hartziekte de voornaamste oorzaak van arbeidsongeschiktheid;
    • Osteo-artrose van de knie: bij ouderen in ontwikkelde landen de voornaamste oorzaak van chronische invaliditeit.

Verschillen tussen osteoporose en osteo-artrose:

                                                        Osteoporose                        Osteo-artrose

Bij wie komt het voor?vooral bij oudere vrouwen                   
vooral bij oudere vrouwen                             

Waar in het lichaam?

bottengewrichten

Geeft het pijnklachten?

ja, acute en soms chronische pijn door botbreuken of wervelinzakkingenja, chronische pijn aan de gewrichten

Lichaamsgewicht?

laaghoog

Een effectieve behandeling mogelijk?

ja, halveert de kans op (volgende) botbreukennee, niet echt - vooral pijnbestrijding



Hoe wordt osteo-artrose vastgesteld en behandeld?

  • De diagnose osteo-artrose wordt vastgesteld op grond van het klinisch beeld, röntgenfoto’s zijn niet nodig (!);
  • Bij osteo-artrose is er geen instrument, zoals DEXA bij osteoporose, om het ziekteproces nauwkeurig te volgen.

De behandelingsmogelijkheden voor osteo-artrose bestaan uit:

  • Niet medicamenteuze behandeling (o.a. fysiotherapie, vermijden overgewicht);
  • Pijnmedicatie [paracetamol, eventueel NSAIDs of NSAIDs met maagbescherming/COXIB’s);
  • Locale injecties met glucocorticosteroiden (prednison);
  • Bij langdurige pijn, ook ‘s nachts, ondanks adequate therapie: operatief ingrijpen à heup- of knieprothese.

De doelstelling van de medicamenteuze behandeling is:

  • Verlichting van pijn en bijkomende symptomen;
  • Verlichting van stijfheid en zwelling;
  • Instandhouding van de gewrichtsfunctie;
  • Vermindering invaliditeit / verbetering van de levenskwaliteit.

Naast een behandeling met medicijnen wordt er ook op niet-medicamenteuze wijze behandeld:

Voorlichting;
Self management program;
Ondersteunend sociaal contact (telefoon);
Gewichtsverlies;
Spierversterkende oefeningen;
Tai-Chi;
Range of motion oefeningen;
Aangepast schoeisel;
Gebruik van loophulpmiddelen (stok);
Voedingssupplementen, zoals glycosaminoglycanen en chondrotoine-sulfaat (deze zijn niet verkrijgbaar op recept - het advies is om het 3 maanden te proberen)

Röntgenfoto’s

gezonde knie

osteo-artrose knie