Zeker geen bewijs dat calciumtabletten meer kans geeft op hartinfarct

Prof. dr. J.C. Netelenbos

Eenartikel in een bekend gerenommeerd Brits tijdschrift op 31 januari 2008 heeft veel onrust veroorzaakt. De conclusie van de Australische auteurs was dat hun 5 jaar durend onderzoek aantoonde dat gezonde vrouwen na de overgang die calciumtabletten gebruikten meer kans hadden op vaatziekten. Dit onderzoek genereert echter veel onbeantwoorde vragen, rammelt op statistische gronden en levert absoluut onvoldoende redenen om huidig beleid te wijzigen. Voor de liefhebbers is alles nog eens na te lezen op de hieronder vermelde websites.

Deze studie is een bewerking van een oud onderzoek naar het effect van calciumtabletten op het ontstaan van botbreuken – een heel ander doel -dat twee jaar eerder werd gepubliceerd. In de huidige studie is gekeken naar het voorkomen van hart- en vaatziekten omdat in de calciumgroep op het eerste oog meer hartinfarcten leken voor te komen.

Er blijkt helemaal geen echt wetenschappelijk bewijs of statistisch significant verschil met betrekking tot het optreden van hartinfarcten. Dat onjuiste nieuws werd helaas door het medisch tijschrift en de krant foutief naar buiten gebracht. De schrijvers zelf zeggen letterlijk dat hun gegevens geen definitieve conclusies toestaan, maar dat er wel een “trend” aanwezig is. Pas wanneer bij de hartinfarcten ook beroertes en hersenbloedingen opgeteld werden, bleekt het verschil juist significant. Maar ……

Vele statistische problemen zijn aanwezig, waardoor het duidelijk wordt dat bovenstaande conclusies niet bewezen zijn volgens de wetenschappelijke regels, maar dat de uitspraken op zijn hoogst gezien kunnen worden als een veronderstelling.

Om een indruk te geven om welke belangrijke statistische missers het gaat volgt onderstaande bloemlezing:

-          De conclusie van het oorspronkelijke onderzoek was dat calcium niet zo effectief was omdat er niet minder botbreuken voorkwamen. De auteurs schrijven dat toe aan het feit dat een groot aantal vrouwen uit de calcium en placebo groep de studie niet meer volhield (respectievelijk 46 en 40%!). De auteurs van het huidige artikel houden er nu ineens geen rekening mee. Wanneer ze dit wel gedaan hadden, waren ze niet tothun boven beschreven conclusie gekomen.

-          Het blijkt dat de placebogroep gezonder was en minder ongunstige factoren bevatten die het ontstaan van hart- en vaatziekten bevorderen zoals roken, hoge bloeddruk, verhoogd bloedvetgehalte, eerdere hartziekte, eerdere beroerte. Helaas pasten de schrijvers hiervoor geen correctie toe en onduidelijk is waarom?

-          Ook werd niet gecorrigeerd voor gebruik van sommige pijnmiddelen en hormonalesuppletie die een belangrijk effect op hart- en vaatziekten veroorzaken bij de ouder wordende vrouw en zo de resultaten sterk kunnen beïnvloeden.

-          Geen informatie is bekend over vitamine D. Dit is belangrijk omdat laag vitamine D gehalte hart– en vaatziekten in de hand kan werken.

Dat magnesium en vitamine K tekorten een rol zouden kunnen spelen is erg interessant, maar wetenschappelijk bewijs ontbreekt zeker om hier praktische consequenties aan te verbinden.

Inmiddels zijn de resultaten bekend van een bijna gelijk onderzoek uit de Verenigde Staten. Hier werd geen risico gevonden bij vrouwen die calciumtabletten of calcium met vitamine D tabletten of placebo (“nep”)tabletten gebruikten. Zelfs integendeel, het leek er op dat hart- en vaatziekten in de placebogroep vaker voor kwamen dan in de andere groepen! Dit maakt het aannemelijk om de resultaten van Bolland c.s. naar het “rijk van het toeval” te verwijzen.

Concluderend levert dit onderzoek interessante veronderstellingen op waarvoor wezeker de ogen niet moeten sluiten, maar heeft volstrekt onvoldoendebewijs naar voren gebracht om huidige praktijk m.b.t. calciumtablettensuppletie te wijzigen. Ook de in dit artikel gegeven adviezen zijn ergvoorbarig. Het is jammer dat men ongefundeerde negatieve adviezen gafen het wetenschappelijk debat niet heeft afgewacht.

(1)   Artikel van Mark Bolland e.a.

(2)   Gepubliceerde veelal erg kritische reacties op artikel van Bolland e.a.