Jong geleerd, oud gedaan

laatst gewijzigd op 24-09-2009


Bij osteoporose denken mensen vrijwel direct aan krom lopende ouderen of moeilijk herstellende breuken na een lange periode van immobiliteit gecombineerd met medicatie, zoals steroïden. In zo’n geval is sprake van osteoporose door veroudering, omdat de vóóroorlogse generatie en de mensen van direct er na, nog zijn opgegroeid met melk, pap en veel fysiek zware en belastende arbeid. Dit is niet het geval met onze jeugdige computergeneratie en al helemaal niet bij de lagere schoolkinderen. Van het ontbreken van beweging zijn lang niet alle ouders zich bewust.

Groei en ontwikkeling
Tijdens de hele groeifase is gevarieerde voeding, die alle nutriënten bevat van belang. In de eerste 18-20 jaren dat de ontwikkeling van het skelet duurt, wordt ruim 1000 gram (1.000.000 mg) calcium vastgelegd, gemiddeld per dag 1.000.000/(20x365) = 135 mg. In de snelle groeifase is deze hoeveelheid veel groter en moet dus de opname met de voeding voldoende zijn om dat mogelijk te maken. Voor die opname is bovendien vitamine D nodig. Voor het 35e levensjaar is de botaanmaak groter dan de afbraak, waardoor het bot steviger wordt en groeit. Daarna komen de twee processen in een evenwicht, maar na de leeftijd van 40 jaar wordt de afbraak geleidelijk meer dan de aanmaak.

Naar school met de auto
Sommige ouders vinden dat het veel tijd kost om de kinderen lopend naar school te begeleiden, waardoor basisschool leerlingen vaak door ouders op weg naar hun werk per auto op school afgeleverd. Kinderen worden hier niet alleen steeds dikker van, maar ouders realiseren zich niet voldoende, dat hier al een kiem gelegd wordt voor een mogelijke latere osteoporose. Het is niet alleen het gebrek aan beweging in de groei, het is de combinatie van bewegingsarmoede en veranderende voedingsgewoonten. In veel gezinnen vervangt vruchtensap bij het ontbijt de melk, het merendeel van de kinderen griezelen van thee, laat staan dat er ook nog een fikse scheut melk in moet, bij de lunch gaan pubers liever voor een blikje Cola (light), dan een pakje melk en bij de avondmaaltijd is het zuiveltoetje, dat een substantieel deel van de verzadiging waarborgt, geen dagelijkse gewoonte meer. De veranderde voedingsgewoonte gekoppeld aan bewegingsarmoede vormen samen voor jonge mensen twee ernstig onderschatte risicofactoren op het ontstaan van osteoporose. De preventie begint in de puberteit en adolescentie met de zorg voor een gezonde fysieke activiteit en voeding. Ouders kunnen zich niet vroeg genoeg bewust worden van deze feiten en hun nageslacht snel een breed smakenpalet laten ontwikkelen.

Calcium in groente
Het is verbijsterend hoeveel opgroeiende kinderen heftig protesteren tegen het eten van groente. Dagelijks horen wij klaagzangen van kinderen en ouders. Bijna alle kinderen lusten appelmoes en doperwtjes met worteltjes, soms een plakje rauw tomaatje of een schijfje komkommer, maar over spinazie, spitskool en andijvie valt in veel gezinnen echt niet te praten. Het wordt helemaal een drama als een van de ouders een beperkte groentevoorkeur heeft. Groente is meer dan alleen een kleurige smaakvolle variant op het bord bij de avondmaaltijd. Het is een goede bron van vitamines en mineralen. Er zijn heel wat groenten, die zelfs een behoorlijke bijdrage kunnen leveren aan de calciumvoorziening, maar je moet er dan wel heel veel van eten. Door de Gezondheidsraad wordt aanbevolen dat een kind op de basisschool 1000 mg calcium per dag inneemt.Gemiddeld leveren groenten ca. 20 à 30mg calcium per 100g. De aanbevolen hoeveelheid groente per dag per persoon is 200 g, dus dat levert ca. 50 g calcium per dag op. Er zijn ook groenten, die van nature meer calcium bevatten dan de gemiddelde groenten. Zo bevat 100g broccoli 100 mg calcium, Chinese kool, spinazie, rammenas, postelein en radijsjes leveren zelfs 125mg calcium per 100g. De calcium uit groentes wordt minder goed opgenomen dan de calcium uit melk en kaas.

Voordelen van vette vis
Over vette vis is de laatste tijd nogal wat discussie, toch zegt het Voedingscentrum, dat vis eten gezond is, ook al kan vis kwik, dioxines en pcb’s bevatten. Bij zelfgevangen vissen uit mogelijk verontreinigd water zoals in grote rivieren (bv. zelfgevangen vis) en roofvissen zoals haaien en zwaardvissen is het goed om extra op te letten, omdat deze vissoorten doorgaans meer kwik bevatten dan andere vissen. Alle vis kan kleine hoeveelheden dioxines bevatten, daarom is het verstandig om maximaal twee porties van eenzelfde vissoort in een week te eten. Varieer met de verschillende soorten vis, er is keuze genoeg.
De Gezondheidsraad, het regeringsadviesorgaan dat waakt over onze gezondheid stelt, dat het gezondheidsrisico door blootstelling aan giftige stoffen niet opweegt tegen de gezondheidswinst van regelmatig vis eten. Er zijn dus meer voordelen te behalen dan nadelen. Bij vette vis gaat het niet alleen om de onverzadigde vetzuren, vis bevat in het algemeen 2 keer meer calcium dan vlees. Haringen met ca: 78 mg calcium per 100 g en zeebrasem met ca. 141 mg per 100 g steken wat calcium betreft met kop en schouders uit boven de andere vissoorten, die gemiddeld 25g calcium per 100g leveren.

Vegetarische voeding
Door alle negatieve publiciteit rond vlees en vis besluiten steeds meer mensen vegetariër te worden en met name puberende meisjes zijn gevoelig voor zielige lieve dieren. Dit percentage steeg de laatste jaren tot ca. 4% Vegetariërs eten geen vlees, gevogelte en vis, maar gelukkig eten of drinken bijna alle vegetariërs wel melk(-producten), kaas en eieren (lacto-ovo-vegetariërs). Ook zijn er mensen die zich vegetarisch noemen, maar wel vis eten. Het is zeker mogelijk gezond en voedingstechnisch volwaardig te eten zonder vlees, het vereist alleen wat meer kennis en achtergrondinformatie om het goed te doen. Met de voedingskennis is het helaas in Nederland niet heel best gesteld. Een vegetarisch eetpatroon met voldoende groente, fruit, brood, aardappelen, graanproducten, peulvruchten, zuivelproducten, eieren en vleesvervangers, geeft alle voedingsstoffen die het lichaam nodig heeft. Veganisten maken het zichzelf een stuk lastiger. Zij gebruiken helemaal geen producten van dierlijke oorsprong, dus ook geen melk(producten), kaas of eieren. Dit wordt in geval van osteoporose een uitgebreide rekensom om dagelijks voldoende eiwit en alle vitamines mn B12 en mineralen calcium binnen te krijgen. B12 speelt een belangrijke rol bij de gezondheid van de botten osteoporose en zit alleen in dierlijke producten.

Terug naar de gezonde basis
Calcium uit zuivel blijft 3 x per dag een onmisbare schakel in de osteoporose-preventie, maar niet alleen tegen botbroosheid. Calcium heeft ook invloed op de bloeddruk, verzadiging en het gewicht, allerlei zaken, waar al veel jonge mensen mee geconfronteerd kunnen worden. Calcium is en blijft in de voedingswetenschappen een soort toverwoord. Wist u dat 2-3 bekers melk of melkproducten en een plakje kaas per dag al zo’n 70 % van onze calcium consumptie leveren.
Een flinke beker melk of karnemelk bevat al snel 300 mg calcium. De dagelijkse calciumbehoefte ligt rond de 1000 mg. Een plakje kaas bevat 200mg calcium, en heerlijk roomijs levert ongeveer 98mg calcium per 100g. Dit is gelukkig ook geen dagelijkse kost, want te veel room en volle melkproducten zijn grote leveranciers van verzadigd vetten. Kortom, gewoon terug naar www.gezondebasis.nl